Chiếc máy hát thời xưa
Chưa thấy tay chơi đồ cổ nào ngồi bên đống đồ tính bằng triệu USD lại khắc khổ như tay chơi này. Không điện thoại di động, xe máy không ra hồn, nợ nần ngập lút cổ. Bán phứt một vài món là có mọi thứ, món nợ to tướng kia cũng trở thành nhúm tiền nhỏ.
Nhưng có những điều lớn hơn nỗi sợ biến thành con buôn tầm thường. Những cổ vật quý, gắn bó với sự hình thành và phát triển của thành phố Đà Lạt đã mất đi nhiều. Bây giờ chỉ cố mà giữ lấy, chứ không thể bán đi, dù chỉ là một chiếc cúc áo.
Chân dung Nguyễn Văn Tuấn, kẻ sở hữu 3000 món đồ về Đà Lạt xưa.
Đúng là ngày trước Nguyễn Văn Tuấn có đi làm cò mua bán đồ cổ, nhưng cũng vì kế sinh nhai. Điều đáng quý là "con cò" này biết xót xa như đứt ruột trước những món đồ cổ quý giá bị biến thành phế liệu, chứ không dửng dưng đút tiền vào túi như giống "cò" khác. Lúc ấy anh là kẻ bình thường, chỉ sau này mới bị cho là "khùng" khi có chút tiền lại bỏ ra mua lại đồ cổ để bớt xót xa trong lòng.
"Tôi là thằng cô đơn lạc lõng giữa thành phố Đà Lạt này. Người ta cho tôi là lập dị, khùng. Ngay cả gia đình tôi cũng không ai cảm thông. Đến mức ông bà già tôi không còn ngăn cản nữa mà thôi kệ mày muốn làm gì thì làm".
Bộ nhạc cụ trong biệt thự Pháp
Đà Lạt xưa hiện hình trong cổ vật
Hãy xem cái sự khùng của Tuấn đến đâu. Anh đang sở hữu một bộ sưu tập đồ cổ khoảng 3.000 món. Điều làm nên sự khác biệt của tay chơi này với những nhà sưu tầm khác là tính địa phương của cổ vật. Hầu hết chúng là những món gắn liền với đời sống xã hội của Đà Lạt từ những ngày đầu khu nghỉ mát này được người Pháp thành lập.
Biệt thự kiến trúc Pháp ở Đà Lạt còn nhiều, nhưng bên trong chẳng còn mấy những món đồ gia dụng mang dấu ấn chủ nhân của nó, nói gì đến hình ảnh của Đà Lạt xưa. Chúng lũ lượt kéo nhau ra vựa phế liệu hết rồi. Không chỉ có người nghèo đem đồ cổ đi bán, mà đến cả những người khá giả cũng phá hoa văn cầu thang Pháp bán đổ bán tháo.
Máy ảnh từ những ngày đầu người Pháp đến Đà Lạt
Thế nên hầu hết những món đồ xưa mà Tuấn có được là do bỏ công "đón lõng" ở vựa phế liệu. Gặp tôi, anh khoe mới mua được chiếc máy khắc chữ hiệu New Hermer của Mỹ. Giá phế liệu chỉ vài chục nghìn đồng, nhưng giá trị tinh thần của nó thật đặc biệt. Chiếc máy ấy đã từng khắc tên cho bao thế hệ học trò, sinh viên, công chức Đà Lạt.
Những ai từng oe oe tiếng khóc chào đời trong bệnh xá Đà Lạt sẽ có cảm giác thế nào khi biết rằng có một chiếc lò sưởi chuyên dùng để cắt rốn trẻ sơ sinh hiệuThermor (Pháp) còn được lưu giữ đến hôm nay? Những ai từng chầu hẫu im lặng nghe tiếng hát từ chiếc đĩa hát quay tay cho... cả làng, lỡ ho một tiếng là bị đuổi cổ, có bồi hồi khi nhìn thấy nó?